Wawel i jego historia

5 stycznia 2011

Wawel i jego historia

Wawel jest obecny od samego początku państwowości polski. Na wzgórzu, na którym się wznosi swoje fortyfikacje miły już pleniona Wiślan, które zapoczątkowały Polskę. Był to bardzo dobry punkt do umieszczania zamków, ponieważ wzgórze ma 228 m n.p.m., a do tego blisko jest Wisła.

Pierwsza katedra, która tam powstała wzniesiona została w 1000 roku, czyli zaraz po tym, kiedy pierwszy władca polski Mieszko I przyjął chrzest i tym samym nasze państwo dołączyło do nowoczesnej Europy. Kamienna świątynia i pierwszy zamek zaprojektowane były w stylu romańskim.

Kraków stał się najważniejszym punktem na mapie ówczesnej Polski za czasów Kazimierza I Odnowiciela, wcześniej było to Gniezno, a zatem i na wzgórzu wawelskim zaczęli bywać najważniejsi goście władcy i pojawiały się kolejne budowle w tym liczne kościoły.

Za czasów Piastów na Wawelu pojawiły się w sumie trzy katedry, ta druga konsekrowana była w 1142 roku za panowania Władysława I Hermana, trzecia ( po pożarze drugiej) w 1364 roku podczas rządów Władysława I Łokietka, a właśnie ten władca, jako pierwszy król spoczął na Wawelu. Łokietek wzbogacił kompleks o tzw. Wieżę Łokietkową i liczne budynki.

Zamek zaczęto budować za Kazimierza Wielkiego, który zafascynowany był innymi dworami europejskimi i to za jego panowania przestano budować strategiczne punkty z drewna, a wprowadzono technikę murowania.

Najwięcej jednak dla Krakowa zrobiła dynasta Jagiellonów. Poważnej rozbudowy dokonał Władysław Jagiełło razem ze swoją żoną Jadwigą. Na Wawelu pojawiła się m.in. wieża Duńska, politury na ścianach. Wnuk Władysława Kazimierz Jagiellończyk w latach 1467-1477 wybudował Kaplicę Świętokrzyską, a jej wnętrze miało też być miejscem pochówku jego i jego żony. Nagrobek króla ozdobił Wit Stwosz w 1492 roku, on jest także autorem ołtarza w Kościele Mariackim. Jednak zabiegi Jagiełły strawił pożar w 1499 roku, a odbudowy przy pomocy włoskiego architekta Franciszka Floreńczyka podjął się Aleksander Jagiellończyk.

Zaczęto od zachodniego skrzydła, a potem po kolei dobudowywano północne i wschodnie. W kolejnych latach powstała Kaplica Zygmuntowska, której architektem był Bartłomiej Berecci, a na katedrze pojawił się największy dzwon ufundowany przez Zygmunta I Starego, który od tej pory oznajmia Polakom najważniejsze wydarzenia w kraju. 1536 roku pojawił się kolejny pożar, a odbudowa trwała kilkanaście lat pod nadzorem włoskich architektów. Kiedy Zygmunt III Waza przeniósł stolicę Polski do Warszawy i pojawiły się kolejne wojny, Wawel podupadł.

W XVII wieku wielkiej inwestycji dokonał Jan III Sobieski, ale zawirowania wojenne i kolejni najeźdźcy nie przejmowali się zbytnio znaczeniem obiektu, który podbijali, a kolejne odbudowy odbywały się w modnych w czasach odnowicieli stylach. Ostatni król Stanisław August Poniatowski rozpoczął remont w stylu klasycystycznym. Następne lata to zabory i dwie wojny światowe, które odcisnęły piętno na całej zabudowie, rozkradziono też większość zbiorów.

Dzisiejszy Wawel to zbiór pozostałości po poszczególnych władcach kraju. Główny punkt to oczywiści Zamek Królewski i Katedra Wawelska, w której pochowani są władcy polscy, nie tylko królowie i najwybitniejsi wieszcze, Kościoły św. Jerzego i Michała; wieże: Jana III Sobieskiego, Zygmunta III, Duńska, Jordanka; baszty: Senatorska, Tęczyńska, Szlachecka, Kobieca, Sandomierska, Złodziejska; bramy: Bernardyńska, Wazów, Herbowa oraz dawne seminarium duchowe, Smocza Jama, wikarówka, centrum konferencyjno-wystawowe, muzeum katedralne, dom Stanisława Borka, budynek administracji.